U kunt ‘Mission on the Margin’ online bestellen bij Clusters Publications.
“Als er iets met zekerheid gezegd kan worden van het boek Mission on the Margin (Zending aan de Zelfkant) dan is het wel dat het getuigt van een geslaagde samenwerking.” Met deze stelling begint Riens de Haan zijn Engels-talige boek over de geschiedenis van mensen die vanuit de meest uitlopende achtergrond in de loop van de afgelopen twee eeuwen hun weg vonden naar eNkumane, een ruraal gebied in de gemeentedistricten Richmond en Ixopo in KwaZulu-Natal (Zuid-Afrika). Het boek geeft een geschiedenis van Engelse herenboeren die hun arbeiders betrokken uit het eNkumane-gebied, van isiZulu sprekende abaMbo families die het gebied rond 1830 introkken, en van een Indische winkelier die in de vorige eeuw tussen beide partijen in een winkel draaiend hield. Het geeft een geschiedenis van de Overheidsboerderij Groothoek waarin het eNkumane-gebied werd opgenomen tijdens de periode van Apartheid, en een uniek verslag van het geweld waardoor eNkumane rond het einde van de vorige eeuw werd geteisterd.
Het tweede gedeelte van het boek concentreert zich op de geschiedenis van vier zendingsposten in en rond het gebied met speciale aandacht voor de Gereformeerde Zending eNkumane vanaf 1960. Het bespreekt de achtergronden, de motieven en overwegingen van de betrokken zendelingen en hun relaties met de plaatselijke bevolking. Hiermee krijgt de lezer een indruk van manier waarop Europese kerkgenootschappen ingang vonden in het rurale KwaZulu-Natal.
Het boek is voornamelijk gebaseerd op mondelinge informatie door De Haan verzameld in gesprekken met de plaatselijke bevolking en vergeleken met nog niet eerder gepubliceerd materiaal uit particuliere, kerkelijke en overheidsarchieven. Op deze wijze schreef hij een locale geschiedenis voor het gebied tegen de achtergrond van algemene ontwikkelingen in KwaZulu-Natal. Het historische verhaal vormt de basis voor een eigentijdse beschrijving van het gebied. Het boek geeft de lezer inzicht in de rol van rurale gebieden in het proces van verstedelijking in Zuid-Afrika, een proces dat versneld plaatsvindt sinds de afschaffing van het Apartheidsbeleid. In dit proces vervullen rurale huishoudens een dubbele rol. Aan de ene kant zijn ze de woonplek voor de achterblijvers, de bejaarden, de kleine kinderen en de zieken. Aan de andere kant vormen ze knooppunten in wijdvertakte communicatiesystemen die zich uitstrekken tussen rurale en stedelijke gebieden. Gezonde mannnen en jongeren vertrekken naar de steden op zoek naar werk, terwijl omgekeerd een voortdurende stroom van zieke, werkloze en gepensioneerde mensen hun weg terugvindt naar de rurale gebieden. In deze tegengestelde beweging spelen de rurale huishoudens een centrale rol.
De Gereformeerde Zending eNkumane speelt in het gebied een marginale rol. De Zending bekommert zich om de zieken en is betrokken bij begrafenissen. De Haan geeft een nauwkeurige overzicht van plaatselijke gewoontes bij begrafenissen en beschrijft hoe hierin Christelijke overtuigingen een rol spelen. Hij doet dit aan de hand van ondermeer gebeden en populaire liedjes die tijdens gebedsbijeenkomsten worden gebruikt.
Tenslotte vormt het boek een aanzet om na te denken over de toekomst van zendingwerk als een vorm van gemeenschap tussen mensen met uiteenlopende achtergronden die elkaar herkennen in een gezamenlijk geloof. Het stelt: “De international en interculturele relaties in de zending moeten niet gezien worden als een uitwisseling van informatie, verkondiging of geld, maar als een mogelijkheid om te delen in elkaars geschiedenis. De aard van de relatie vormt een getuigenis op zichzelf.”
M.J. de Haan: Mission on the Margin – A Case Study on Reformed Mission Prospects in eNkumane, KwaZulu-Natal; Pietermaritzburg: Cluster Publications, 2010. (ISBN 978-1-875053-86-5)